UN: Rast cijena voća i povrća u Evropi djelimično posljedica poljoprivrednih subvencija EU
Troškovi zdrave ishrane u Evropi porasli su za 36 odsto od 2021. do 2025. godine, a nova analiza FAO-a ukazuje da su subvencije iz Zajedničke poljoprivredne politike EU indirektno doprinijele tom poskupljenju.
Poljoprivredne subvencije Evropske unije djelimično su odgovorne za rast cijena voća i povrća, čime je građanima otežan pristup zdravoj ishrani, navodi se u novom izvještaju Organizacije za hranu i poljoprivredu Ujedinjenih nacija (FAO).
Prema godišnjem izvještaju „Stanje bezbjednosti hrane i ishrane“, objavljenom u utorak, cijena zdrave ishrane u Evropi porasla je za 36 odsto između 2021. i 2025. godine. Rast je veći od svjetskog prosjeka koji iznosi 25 odsto.
Iako su inflatorni pritisci izazvani pandemijom kovida 19, ratom u Ukrajini i krizom na Bliskom istoku podigli cijene u svim sektorima, FAO ukazuje da su kreatori politika takođe snosili dio odgovornosti. Kako se navodi, subvencije su uglavnom usmjerene na skrobne kulture, zbog čega je uzgoj povrća, voća i mahunarki nesrazmjerno poskupio.
Dejvid Labord, direktor za ekonomiju poljoprivrede u FAO-u, ocijenio je za Politiko da se taj efekat svodi na „indirektno oporezivanje“. Prema njegovim riječima, direktne poljoprivredne subvencije iz Zajedničke poljoprivredne politike (CAP), koja predstavlja jedan od najvećih programa finansiranja EU, djelimično su krive za ovakav ishod.
Međutim, Labord je dodao da je još veći uticaj na dostupnost zdrave hrane imao nedostatak ulaganja u istraživanja koja bi smanjila troškove proizvodnje voća i povrća, s obzirom na to da se radi o radno intenzivnoj proizvodnji. „Ovo je povećalo produktivnost u nekim sektorima. Ali nismo uradili ništa za mahunarke i pasulj“, rekao je on.
U izvještaju se navodi da su svakodnevni troškovi za obrok koji ispunjava minimalne zahtjeve zdrave ishrane za prosječnog građanina Evrope porasli za jedan dolar u posmatranom periodu, dostigavši 3,97 dolara. Povrće, voće i mahunarke čine gotovo 60 odsto ukupne cijene svakog zdravog obroka, dok skrobne kulture poput pšenice učestvuju sa svega 13 odsto. Uprkos tome, najveći dio poljoprivrednih subvencija završava u proizvodnji žita, šećera, mliječnih proizvoda, govedine i uljarica za stočnu hranu.
FAO je u dokumentu ponudio i smjernice za pojeftinjenje voća i povrća. Među njima se izdvajaju mjere za suzbijanje rasipanja hrane, pomoć pri nabavci repromaterijala kao što su đubriva i veća vidljivost formiranja cijena. Evropska komisija odbila je da komentariše nalaze FAO-a, ali je portparol u pisanoj izjavi naglasio da rukovodstvo EU ne namjerava da odlučuje šta bi ljudi trebalo da jedu.