Veb snimio Lavlju maglinu u novim infracrvenim detaljima
NASA-in teleskop Džejms Veb otkrio je zamršenu strukturu prašine i jonizovanog gasa u planetarnoj maglini NGC 2392, nadmašivši snimke Habla iz 2000. godine.
Nauka
Potpuno pomračenje Sunca 12. avgusta biće vidljivo iznad Grenlanda, Islanda i Španije
Potpuna faza pomračenja Sunca trajaće najduže 2 minuta i 18 sekundi kod zapadne obale Islanda, dok će djelimično pomračenje biti vidljivo širom Evrope, Rusije, Afrike i Sjeverne Amerike.
Kineska biljka potvrđena kao mesožderka, 150 godina nakon Darvinove hipoteze
Istraživači su potvrdili da je biljka Saxifraga candelabrum sa Tibetanske visoravni mesožderka, čime je konačno dokazana pretpostavka Čarlsa Darvina iz 1875. godine. Studija objavljena u časopisu Nature Communications pokazala je da biljka privlači, hvata i vari insekte.
Šećeri iz voća i meda možda ključni za evoluciju ljudskog mozga
Nova analiza objavljena u časopisu Science ukazuje da su jednostavni ugljeni hidrati iz voća i meda imali važnu, do sada zanemarenu ulogu u rastu mozga ljudskih predaka, uporedo sa ishranom bogatom mesom.
Oaza drevnog mora: Mikroorganizmi otkrivaju porijeklo crvenih slapova na Antarktiku
Nova studija u časopisu Nature Geoscience otkrila je bogatu zajednicu eukariotskih mikroorganizama morskog porijekla u Crvenim slapovima na glečeru Tejlor, što podržava teoriju da je izvor vode drevno more zarobljeno prije oko 2,5 miliona godina.
Vatrene oluje možda zbrisale dinosauruse u prvim satima poslije udara asteroida
Studija Univerziteta Purdue ukazuje da je toplotno zračenje zarobljeno silikatnom prašinom od udara asteroida moglo izazvati globalne požare i ubiti kopnene životinje za samo nekoliko sati, mnogo prije nego što je nastupila ledena zima.
Radovedna potraga: Rouver snimio nepregledno polje geometrijskih pukotina na Marsu
NASA-in rouver Curiosity otkrio je u dolini Valle Grande najveće do sada viđeno polje poligonalnih pukotina, čiji nastanak bi mogao pružiti nove tragove o vodenoj prošlosti planete.
Život na Zemlji mogao nastati dva puta, sugerišu njemački naučnici
Istraživači sa Univerziteta u Dizeldorfu tvrde da su se bakterije i arheje nezavisno razvile u samostalne oblike života iz zajedničkog pretka koji je za metabolizam zavisio od metala iz okoline.
Nova studija: Neptunovi unutrašnji mjeseci vjerovatno nastali od krhotina uništenih drevnih satelita
Naučnici su otkrili minerale gline na dva mala Neptunova mjeseca, što ukazuje da su nastali od krhotina starijeg sistema mjeseca koji je uništen kada je planeta zarobila svoj najveći satelit Triton.
Sveprisutni vrtlozi na Suncu: najdetaljniji snimci otkrivaju ključ za solarne erupcije
Do sada najdetaljniji snimci Sunčeve površine, koje je snimio teleskop Daniel K. Inouye, prvi put su otkrili gotovo sveprisutne Kelvin-Helmholcove nestabilnosti. Ovi plazmeni vrtlozi na magnetnim granicama mogli bi biti ključni za razumijevanje nastanka solarnih erupcija i zagrijavanja Sunčeve atmosfere.
Studija: Nema jasne veze između vremena pred ekranom i razvojnih poteškoća kod djece
Međunarodno istraživanje na više od 3.000 djece nije pronašlo povezanost između trajanja korišćenja ekrana i razvojnih teškoća u dobi od pet i deset godina, dovodeći u pitanje uvrežene strahove o generaciji takozvanih 'iPad beba'.
Asteroid (44) Nysa bi mogao biti prvi poznati kontaktni trinarni objekat u Sunčevom sistemu
Nove slike asteroida (44) Nysa, snimljene najmoćnijim teleskopima, otkrivaju strukturu sa tri spojena režnja i prateći mali satelit. Ako se potvrdi, Nysa bi postala prvi poznati objekat sastavljen od tri tijela koja su se sudarila i spojila.
Fosil iz krede Australije otkriva trostruki lanac ishrane: ihtiosaurus pojeo pterosaura, pliosaurus pojeo njega
Rijedak fosil iz ranog perioda krede u Australiji pružio je paleontolozima jedinstven uvid u drevni lanac ishrane, gdje je morski reptil ihtiosaurus progutao letećeg pterosaura, da bi potom i sam postao plijen mnogo većeg morskog predatora, pliosaurusa.
Formiranje zvijezda u galaksiji Andromeda se usporava, sumnja se na uticaj M32
Nova studija objavljena u časopisu The Astrophysical Journal pokazuje da se stopa formiranja zvijezda u galaksiji Andromeda smanjuje posljednjih 500 miliona godina, sa strmim padom u posljednjih 40 miliona. Istraživači navode da je satelitska galaksija M32 najvjerovatniji uzrok.
Napuštena raketa SpaceX-a u utorak udara u Mjesec: prilika za nauku i test za svemirsko pravo
Gornji stepen rakete Falcon 9 trebalo bi 5. avgusta da udari u površinu Mjeseca brzinom od oko 8.700 km/h, što će omogućiti proučavanje lunarnog udara u realnom vremenu, ali i pokrenuti pitanja o nepostojećim pravilima za trajne promjene mjesečevog okruženja.
Potraga za vanzemaljskim signalima proširena na visoke radio-frekvencije
Naučnica predlaže da se SETI istraživanja prošire na milimetarske talase, a analiza arhivskih podataka teleskopa ALMA otkriva da je u postojećim osmatranjima obuhvaćeno 6,1 milion zvijezda umjesto ranije procjene od 288.000.
Letjelica za spas NASA-inog teleskopa u nekontrolisanom okretanju
Svemirska letjelica Link, lansirana da podigne orbitu NASA-inog opservatorija Svift, izgubila je kontrolu nad položajem zbog kvara dva od tri reakciona točka, što je dovelo do višeosnog okretanja i prekida u komunikaciji. Kompanija Katalyst spejs tehnolodžiz pokušava da stabilizuje letjelicu i nastavi misiju.
Otisci stopala u Keniji ukazuju na veći rast pračovjeka Paranthropusa
Fosilni otisci stari 1,43 miliona godina, pronađeni na obali nekadašnjeg jezera u Keniji, sugerišu da je rani ljudski srodnik Paranthropus boisei mogao biti visok i do 1,8 metara, što je znatno više nego što se ranije pretpostavljalo.
Mesečeve stijene sa dalje strane ukazuju na postepen pad bombardovanja asteroidima
Analiza uzoraka misije Chang'e-6, prvih donesenih sa dalje strane Mjeseca, dovodi u pitanje teoriju o naglom prestanku perioda kasnog teškog bombardovanja prije oko 3,9 milijardi godina i ukazuje na to da je ono opadalo postepeno tokom više milijardi godina.
NASA-in Svift otkrio odbjeglu crnu rupu kako cijepa zvijezdu daleko od centra galaksije
Opservatorija Svift registrovala je prvi događaj plimnog razaranja zvijezde koji se dogodio više od 30.000 svjetlosnih godina od jezgra matične galaksije, potvrđujući novu metodu za otkrivanje lutajućih supermasivnih crnih rupa.
CERN prvi put kao zvanični učesnik na Ekspu 2027 u Beogradu
Evropska organizacija za nuklearna istraživanja potpisala je ugovor o učešću na specijalizovanoj izložbi Ekspo 2027 Beograd, gdje će se prvi put u istoriji predstaviti sopstvenim paviljonom kao zvanični međunarodni učesnik.
Slučajne mutacije DNK ograničavaju životni vijek na 150 do 190 godina
Matematički model ruskih istraživača sugeriše da bi, čak i kada bi se eliminisale sve bolesti povezane sa starenjem, akumulacija nasumičnih somatskih mutacija u ćelijama nametnula gornju granicu ljudskog životnog vijeka od 150 do 190 godina.
Podrška za očuvanje dalje strane Mjeseca za nauku porasla na 76 odsto
Učesnici debate na Nacionalnom sastanku astronoma u Birmingemu snažno su podržali ideju da dalja strana Mjeseca ostane zaštićena isključivo za naučna istraživanja, a podrška je nakon rasprave porasla sa 68 na 76 odsto.
Miris koji održava mir: Kako matica golog krtica kontroliše koloniju
Naučnici su otkrili da matica golog krtica luči hemijski spoj izopropil miristat koji privremeno izaziva neplodnost kod ostalih ženki i sprječava sukobe za presto, pokazala je studija objavljena u časopisu Nature.
Otkriven prvi egzomjesec ili nešto treće? Neobičan objekat izazvao debatu među astronomima
Astronomi su u sistemu CD-35 2722 detektovali objekat mase Jupitera koji kruži oko smeđeg patuljka, što je pokrenulo raspravu da li je riječ o prvom potvrđenom egzomjesecu, egzoplaneti ili potpuno novoj kategoriji nebeskih tijela.
Do 400 mg kofeina dnevno bezbjedno za srce većine odraslih, pokazuje pregled AHA
Naučni pregled Američkog udruženja za srce pokazao je da je umjeren unos kofeina, do 400 miligrama dnevno, bezbjedan za većinu odraslih i povezan sa smanjenim rizikom od kardiovaskularnih bolesti, dijabetesa tipa 2 i moždanog udara.
Kosti egipatskih princeza otkrivaju da su vjerovatno trenirale borbene vještine
Nova analiza mumificiranih ostataka princeza iz perioda Srednjeg kraljevstva pokazala je koštane promjene koje ukazuju na intenzivno bavljenje streličarstvom i rukovanjem oružjem, a ne samo na ceremonijalnu ulogu predmeta sa kojima su sahranjene.
Izumiranje dinosaura izazvao rijedak ugljični hondrit
Analize izotopa nikla sugerišu da je udar iz Čiksuluba, koji je zbrisao dinosauruse, izazvao rijedak meteorit klase Ornans, inače samo pet odsto svih poznatih meteorita.
U meteoritu iz Nju Džerzija pronađeni tragovi slanih voda i aminokiseline
Naučnici su u svježe palom meteoritu Hilsboro otkrili dokaze o koncentrisanim slanim vodama koje su nekad tekle kroz njegov matični asteroid, stvarajući složena organska jedinjenja, uključujući aminokiseline, objavljeno je u časopisu Science Advances.
Nova vrsta majmuna s narandžastim usnama otkrivena u Kongu
Naučnici su zvanično opisali novu vrstu majmuna Colobus congoensis, prepoznatljivog po upečatljivom narandžasto-krem obilježju oko usta. Vrsta je otkrivena u zabačenim šumama Demokratske Republike Kongo, a genetska analiza pokazuje da se od najbližeg srodnika odvojila prije 4 do 5 miliona godina.
Astronomi snimili najslabiju egzoplanetu ikad otkrivenu sa Zemlje
Timovi astronoma otkrili su treću planetu, Beta Pictoris d, u poznatom mladom zvjezdanom sistemu udaljenom 63 svjetlosne godine, što je ujedno i najslabija egzoplaneta ikada direktno snimljena sa Zemlje.
Astronaut Anil Menon stigao na svemirsku stanicu misijom Soyuz MS-29
NASA-in astronaut Anil Menon započeo je svoj prvi boravak na Međunarodnoj svemirskoj stanici nakon lansiranja ruskom letjelicom Soyuz MS-29 iz Bajkonura, zajedno sa kosmonautima Dubrovom i Kikinom.
Bumbari pokazuju emocijama slične reakcije na slatke i gorke ukuse
Istraživači su snimili da bumbari nakon slatkog oblizuju usne, a nakon gorkog tresu glavom, što sugestira postojanje afektivne evaluacije i unutrašnjeg života, objavljeno je u zborniku PNAS.
Aukcija skeleta tiranosaura Gusa: naučnici strepe da će izgubiti priliku za istraživanje
Sotheby's je 14. jula prodao jedan od najpotpunijih skeleta tiranosaura reksa, procijenjen na 20 do 30 miliona dolara. Paleontolozi su zabrinuti da bi fosil mogao završiti u privatnoj zbirci i tako postati trajno nedostupan za naučna proučavanja.
Sastav komete 3I/ATLAS ukazuje na porijeklo iz drevnog zvjezdanog sistema
Analiza kome međuzvjezdane komete 3I/ATLAS otkrila je više izotopske omjere ugljenika i azota od očekivanih, koji ukazuju na porijeklo iz spoljašnjih dijelova diska oko stare zvijezde siromašne metalima, više nego dvostruko starije od Sunca.
Epidemija crijevne parazitske infekcije u SAD: 843 potvrđena slučaja, izvor još nepoznat
Centri za kontrolu i prevenciju bolesti SAD potvrdili su 843 slučaja ciklosporijaze u 31 državi, uz 86 hospitalizacija. Zdravstveni zvaničnici još nisu identifikovali izvor kontaminacije, a sumnja se na svježe proizvode.
Građanska nauka: Zooniverse dostigao milijardu klasifikacija
Platforma za građansku nauku Zooniverse premašila je milijardu pojedinačnih klasifikacija volontera. NASA je saopštila da je 31 njen projekat na ovoj platformi od 2020. rezultirao sa 96 naučnih publikacija.
Kako će SKA koristiti brze radio-blistave za testiranje Ajnštajna i potragu za tamnom materijom
Novi preprint opisuje kako će radio-teleskop Square Kilometre Array (SKA) iskoristiti brze radio-blistave (FRB) za proučavanje nevidljivih struktura svemira, mjerenje mase fotona i testiranje opšte teorije relativnosti.
Pronađena prva crna rupa u Omega Kentauri: oMEGACat BH-2 obara rekord orbitalnog perioda
Astronomi su, koristeći više od 20 godina podataka teleskopa Hubble i novije opservacije teleskopa James Webb, otkrili prvu crnu rupu zvezdane mase u globularnom jatu Omega Kentauri, čime je lociran jedan od hiljada „nedostajućih“ objekata. Binarni sistem oMEGACat BH-2 ima orbitalni period od 94 godine, što je najduži poznati period za crnu rupu sa zvezdanim pratiocem.
Više od 200 rijeka na Aljasci postalo narandžasto zbog otapanja permafrosta
Istraživači su dokumentovali da je više od 200 vodotoka u oblasti Bruksovog masiva na Aljasci promijenilo boju iz bistre u narandžastu, i to uglavnom u posljednjih 10 do 12 godina. Ovu pojavu, objavljenu u NOAA-inom Arktičkom izvještaju za 2025. godinu, naučnici pripisuju otapanju permafrosta koje oslobađa željezo i metale u vodu.
Prva direktna mjerenja magnetnih polja pulsara potvrdila dugogodišnju teoriju
NASA-in teleskop IXPE prvi put je direktno izmjerio magnetna polja pulsara PSR J1101−6101 u svjetioničarskoj maglini, potvrdivši da se magnetno polje poravnava sa tokom čestica u filamentu.