Formiranje zvijezda u galaksiji Andromeda se usporava, sumnja se na uticaj M32

Formiranje novih zvijezda u galaksiji Andromeda (M31), najbližoj velikoj spiralnoj galaksiji Mliječnom putu, značajno se usporava, pokazuju rezultati nove recenzirane studije objavljene u časopisu The Astrophysical Journal. Istraživački tim predvođen astronomom Tobinom Vajnerom sa Univerziteta Vašington koristio je podatke sa svemirskog teleskopa Hubble kako bi pratio istoriju formiranja zvijezda na otprilike dvije trećine diska ove galaksije.

Analizom boje i sjaja oko 200 miliona pojedinačnih zvijezda, naučnici su napravili neku vrstu fosilnog zapisa galaksije. Mlađe, masivnije zvijezde koje kraće žive emituju plaviju svjetlost, dok su starije zvijezde crvenije. Ova metoda omogućila im je da utvrde da je posljednji veliki nalet formiranja zvijezda u Andromedi bio prije otprilike dvije milijarde godina, vjerovatno nakon interakcije ili spajanja sa drugom galaksijom.

Novi podaci otkrivaju da se od tada proizvodnja zvijezda postepeno smanjivala. Prije 500 miliona godina, Andromeda je formirala zvijezde po stopi od približno jedne sunčeve mase godišnje, što je slično današnjoj stopi u Mliječnom putu. Međutim, ta stopa je naglo opala u posljednjih 40 miliona godina. Prema nalazima studije, Andromeda trenutno stvara nove zvijezde po stopi od tek oko jedne petine mase Sunca godišnje.

Većina preostale aktivnosti formiranja zvijezda odvijala se u prstenu gasa i prašine udaljenom oko 32.000 svjetlosnih godina od centra galaksije, a upravo je slabljenje tog prstena dovelo do ukupnog pada.

Tim je posebno istraživao potencijalni uticaj satelitske patuljaste galaksije M32, koja se na snimcima vidi kao mutni oval blizu Andromede. Uočili su da oblast Andromede najbliža M32 pokazuje znake smanjenog formiranja zvijezda u odnosu na druge regione, pri čemu se pad počeo dešavati prije otprilike 60 miliona godina. Iako se na osnovu dvodimenzionalne perspektive čini da su galaksije udaljene oko 16.000 svjetlosnih godina, astronomi ne mogu sa sigurnošću utvrditi njihovu tačnu udaljenost u trodimenzionalnom prostoru, niti potvrditi da su u interakciji.

„Ne možemo eksplicitno reći da vidimo smanjenje formiranja zvijezda zbog M32. Ali ona je tu i definitivno je najvjerovatniji osumnjičeni,“ izjavio je Vajner za EarthSky.

Naučnici planiraju da kombinuju ove svemirske podatke sa osmatranjima sa zemaljskih teleskopa, a detaljniji uvid očekuje se i lansiranjem svemirskog teleskopa Nensi Grejs Rouman, čije je vidno polje oko 100 puta veće od Hablovog, što će omogućiti snimanje kompletnog diska Andromede.