Studija: Nema jasne veze između vremena pred ekranom i razvojnih poteškoća kod djece

Nova međunarodna studija, zasnovana na podacima prikupljenim od porodica 3.786 djece u okviru istraživanja ‘Growing Up in Scotland’, nije otkrila značajnu vezu između vremena provedenog pred ekranom van škole i pojave razvojnih poteškoća kod djece uzrasta od pet i deset godina. Kako prenosi SBS News, nalazi objavljeni u časopisu JAMA Network Open sugerišu da su strahovi roditelja o štetnom uticaju ekrana na razvoj djece možda ‘neosnovani i preuranjeni’.

Istraživači sa Univerziteta u Edinburgu i Imperijalnog koledža u Londonu pratili su razvoj djece čije su porodice prvi put kontaktirane 2009. i 2010. godine, tokom narednih deset godina. Analizirali su kako se korišćenje ekrana u slobodno vrijeme odnosi na psihosocijalni razvoj, koji uključuje emocionalno, bihejvioralno i socijalno blagostanje.

‘Ukupni nalazi su umirujući i sugerišu da je način na koji se ekrani koriste važniji od vremena provedenog u interakciji sa uređajima’, navode autori u radu. Jedina izuzetna asocijacija primijećena je kod petnaestogodišnjaka: vrlo intenzivno igranje elektronskih igara bilo je povezano sa nešto višim stepenom poteškoća, ali taj obrazac nije bio prisutan za druge oblike korišćenja ekrana.

Jedan od neočekivanijih rezultata pokazao je da su petnaestogodišnjaci koji su koristili aplikacije društvenih mreža više od sat vremena dnevno imali manje šanse da pokažu ‘natprosječne poteškoće’ od onih koji su ih koristili kraće. Autori oprezno sugerišu da društvene mreže i razmjena poruka mogu podstaći veze s vršnjacima i pružiti dodatnu podršku, ali i upozoravaju da bi adolescenti s boljim socijalnim vještinama jednostavno mogli biti skloniji njihovom korišćenju, pa se na osnovu ovog nalaza ne može utvrditi korist.

Profesor Endrju Vajthaus (Andrew Whitehouse), istraživač autizma na Institutu za istraživanje djece ‘The Kids’ u Australiji, upozorava da nalaze treba uzeti s rezervom jer su djeca u današnje vrijeme izložena pametnim uređajima u mnogo većoj mjeri nego što je to bio slučaj s generacijom rođenom 2009. i 2010. godine. ‘Zasićenje djetinjstva ovim uređajima nastupilo je u godinama nakon toga’, izjavio je on.

Klinički psiholog Adam Gastela (Adam Guastella) sa Univerziteta u Sidneju i Dječje bolnice u Vestmidu naglašava da samo vrijeme provedeno pred ekranom nije inherentno štetno, već da efekti na fizički, kognitivni i socijalni razvoj zavise od sadržaja koji se konzumira. ‘Ako ponavljate istu stvar iznova i iznova, u smislu kognitivnog razvoja, to neće biti dobro’, rekao je on za SBS News, dodajući da tehnologija istovremeno može pružiti prilike za učenje i rast.

Ograničenje studije ogleda se u tome što se oslanja na podatke koje su sami prijavili roditelji. Takođe, period praćenja počeo je 2009. godine, svega dvije godine nakon lansiranja prvog ajfona i godinu dana prije pojave prvog ajpeda (iPad), kada su pametni uređaji bili daleko manje prisutni nego danas, navodi ScienceAlert. Zato autori i nezavisni stručnjaci ističu potrebu za novim istraživanjima koja bi pratila današnju djecu u sadašnjem digitalnom okruženju, kao i za podacima o tome šta djeca tačno rade na ekranima i s kim.

Dok traje debata o štetnosti ekrana, australijski stručnjak za obrazovanje, profesor Dejvid Armstrong (David Armstrong) sa Univerziteta La Trobe, podsjetio je da postoje daleko snažniji i dokazaniji uzroci lošeg razvoja u djetinjstvu, poput siromaštva. ‘Siromaštvo je ogromna determinanta djetetovog uspjeha, a štetni efekti siromaštva su mnogo utvrđeniji od tehnologije, a ipak se o njima rijetko raspravlja’, rekao je on, dodajući da je velika količina diskusije o ekranima nesrazmjerna njihovom stvarnom uticaju. Rad je objavljen u recenziranom časopisu JAMA Network Open.